“İlim bir nokta idi, cahiller onu çoğalttı”Hz. Ali (R.A.)
Kitab-ül Hiyel, Puslu Kıtalar Atlası’na oranla Anar’ın ağdalı Osmanlıcası ile daha fazla baş etmenizi gerektiren bir kitap. Burada ilginç olan nokta, okuduğunuz kitabın içerisinde bilmediğinizi düşündüğünüz onca kelimeye rağmen, kitabı büyük bir heyecanla bitirebilmek ve bu durumun kitabın sürükleyiciliğini kaybettirmemesi olsa gerek. Kanaatimce, eski ve köklü Osmanlı toplumunun bilinçaltına sesleniş niteliğinde olan İhsan Oktay Anar eserleri; aslında hep bildiğimiz, kuşaktan kuşağa aktarılırken değişime uğramış veya seslenmesi hepten unutulmuş kelimeleri, genlerimizin kör noktalarından tutup, çekip çıkarıyor ve bu geçmişi avuçlarımızın arasına bırakıveriyor. Okumak için azmeden ve sabreden okuyucuya ciddi mükafatlar ve kelime dağarcığına pek çok yeni kelime kazandıran eserler bunlar. Hiyel ve hiyle(hile) arasındaki inci çizgi ve benzerliklere dair anlatımlar çok çarpıcı. Kitapla ilgili dikkatimi çeken bir nokta Uzun İhsan Efendi’nin bu eserde de arz-ı endam ediyor oluşu. Bunun yanı sıra, karakterlerin hikayesini anlatırken dönemin tarihi olaylarının arka planda yaşanmaya devam ediyor olması, anlatılan bir hikaye değil de gerçekmiş gibi algılanmasını sağlıyor. Bir yandan Osmanlı siyasi tarihini buhran dönemlerine dair bilgi sahibi olurken, öbür yanda hiyelkarların icatlarını kurgulamalarını özümsemek eser açısından ciddi bir bütünlük arz ediyor. Kitaptaki çizimleri üç boyutlu olarak zihninizde canlandırdığınızda, aslında bu mekanik şaheserlerinin gerçekten inşa edilmiş olsalar nasıl olabileceklerini düşünmeden edemiyorsunuz. İhsan Oktay Anar’ın hayal gücünü kıskandığımı daha önce de söylemiştim.
Kitabın en önemli artılarından bir tanesi de, mizah gücü. Süzerek okuduğunuz zaman bir kaç cümleden öyle neşeli bir şekilde başınızı kaldırıyorsunuz ki, roman sanki bir anlığına karakter değiştirip bir komediye dönüşüyor. Kola ve tekila ile bu romanda ve bu dönemde ilginç bir karşılaşmaya da hazırlıklı olmalısınız. Mizah ögesinin dışında, biraz daha zorlansa pornografiye girebilecek ifadelerin lisan-ı şahane ile sizi çok da rahatsız etmeden akıp gittiğini fark ediyorsunuz. Özellikle Calud’un hikayelerinde bolca yer almakta olan bu açıklık da ilk okuyuşta size itici gelebilir. Buna rağmen tıpkı mizahı gibi tam kararında olduğunun altını çizeyim. Kararlı bir oturuş ile iki buçuk, üç saat arasında bitirebileceğiniz bir kitap olmasına karşın etkisi günler boyunca sizi pençesi altına alıyor. Tarihi atmosferi yansıtmada, dönemin tarihi olaylarını roman içerisine yedirmiş olduğundan olsa gerek, Puslu Kıtalar Atlası’na nazaran daha canlı ve hareketli bir atmosfer oluşturmuş. Pek tabii kurgu doğrultusunda biraz daha sınırlandırılmış bir atmosfer. Kitab-ül Hiyel bir Puslu Kıtalar Atlası değil. Zaten olmasına da gerek yok. Başka bir roman, farklı bir tat. İhsan Oktay Anar’ı okudukça daha da gözünüzde büyütmenize sebebiyet verecek bir eser. Çok coşkulu, eğlenceli, utandırıcı, baş döndürücü bir yolculuk vaat ediyor.
Bu yolculuğa çıkmanın zamanı gelmiş midir?



