Sanat, toplum hayatında büyük bir gereklilik ve kültür tanıtımı açısından en önemli enstrümandır. Özellikle insanın kendini var etme ve ölümsüz kılma çabasının dışa vurumu açısından en çok vasıtaya sahip olması ve insan duyularına yüksek uyarıcılarla hitap etmesi beraberinde korunması mümkün olmayan olumsuz etkileri de doğurmuştur. Bu sanat dalları arasında Sinema birçok farklı nedenden dolayı kitlelerle en kolay iletişim kuran daldır. Karanlıkta ve kalabalık salonlarda toplanan insanların görsel ve işitsel duyuları perdeye yansıtılan görüntülere ve salonun her yerini kaplayan seslere odaklandığından kişi bilgi aktarımına karşı savunmasızdır. Bu husus sinemanın en çekici unsurudur. Çünkü insanlara belli bir süre içinde bulundukları dünyadan kurtulma şansı verir.
Öte bir yandan seyirciye dış dünyadan izole edilmiş bir ortamda eşsiz bir sanat deneyimi yaşatan sinema aynı zamanda yapım şirketlerinin önderliğinde etkin propaganda araçlarına dönüşmüştür. Yıllar geçtikçe ve de küreselleşmenin de etkisiyle; esas amacı insanların farklı değerleri ve düşünceleri üzerinden para kazanmak olan yapımcıların, sabıkalı yönetmenlerin propaganda yeteneği ve güçlü oyuncu kadrolarıyla birleşmesiyle sinema bu tip yönlendirme ve kışkırtmalara alet edilmiştir. Hele ki soğuk savaş döneminde sinema bir silaha dönüşmüş ve ülkeler, sinemaları aracılığıyla kah kendi insanlarının, kah karşıt toplumun insanlarının zihinleri üzerinde görsel ve işitsel bir savaş yaşanmıştır. Kültürü tanıtmakla, dayatmak arasındaki farkı kavrayamayan ve düşünsel altyapısı gelişmemiş ülkelerde bu kültür emperyalizminin yıkıcı sonuçları da görülmüştür.
Tarih, din, felsefe ve farklı manevi değerlere ilişkin fikri bulunmayan veya fikir edinmek ve kendini geliştirmek için kitap okumaktan imtina eden yeni nesil, başkalarının fikirlerini beyazperde vasıtasıyla iktibas etmeye başlamıştır. Bu davranışın en belirgin göstergesi bir film izleyerek tarzını, düşüncelerini ve hayatını değiştiren binlerce gençtir. Somut örnekler vermek gerekirse Matrix filminin gösterime girmesiyle birçok insanın kendi algısını sorgular hale gelmesi, özellikle değer boşluğu yaşayan toplumlarda insanların intihar ettiği gerçekleri vardır. Star Wars serisini izledikten sonra fantastik kurmaca ürünü olsa dahi bunu gerçek addedip Jedi dinini seçen 75.000 kişi, Yüzüklerin Efendisi serisini takiben Hobbitleri olmayan evrim zincirinde, sanki gerçekten varolmuşlar gibi sınıflandıran bilim insanları basit ve en çabuk akla gelen örneklerdir.
Özellikle Amerikan sinemasının siyasi ve askeri ideolojisini mütemadiyen ve toptan kabullenmeci bir anlayışla sinemaya yansıtması, medeniyetler ayrışmasını tetikleyecek tarafgir tarih filmlerinin altına imza koyması ve son yıllarda türüne bakılmaksızın her filmde gizlide gizliye Hıristiyan teolojisine göndermelerde bulunulması bilinçsiz seyirciyi salondan allak bullak çıkarmaktadır. Siyasi ve ideolojik benimsetme ve yönlendirmenin yanı sıra ahlak anlayışından doğan farklılıklar sadece seyircinin değil, Türk sinemasının da dinamiklerini yönetmeye başlamıştır. 90’lı yılların sonlarında sinemamızda patlayan Amerikan Pastası bombasıyla, tüm ilişkilerini cinsel dürtüler üzerine kuran Amerikan gençliği imajı, üzerinden geçen 6-7 sene de bizde de tuhaf film demeye bin şahit dershane türevi filmleri doğurmuştur.
Tabii adında dershane geçen bir filmin ikincisinin çekilmesi hele bunun da plajda çekilmesi, 90’lar başında 900’lü hatların taarruzuyla bastırılmış cinselliği patlama yapan nesilden sonra, ikinci bir neslin yolunu açmıştır. Elbette hayatın her yönü gibi cinsellik de sinema sektörünün kapsamındadır. Fakat ilkel cinsel dürtülerin tetiklenmesiyle cinsel saldırganlığı hortlatan eserlerin bırakın sinemaya etkisini toplum yaşantısına etkisini hesaplamamak ağır bir sorumluluktur.
Sinemaya gitmek kültürel bir aktivitedir. Bu elitlerin veya kültür mantarlarının tekelinde olması demek değil, aksine birikim edinmek ve kültür sahibi olmak demektir. Bu yüzden hesapsız, birikimsiz ve kültürsüz olarak izlediğiniz her film size birikim olarak senaryosunda anlattığı hikayeyi, kültür olarak yönetmen ve yapımcıların dayattığı kültürü, hesap olarak da limandan limana sürüklenen bir hayatı hediye eder. Bir insan filmi kendi değer, birikim, kültür ve bilgi süzgecinden geçirebiliyorsa işte o zaman sinema muhteşem bir sanat olayıdır. Aksi takdirde ağır hesaplarla yüklenmiş bir hayatla yüz yüze kalmaktan başka bir getirisi de yoktur.
Bütün bunların ardından sinema sanatın da gerçekleştirilen yozlaşmalardan sonra, neden gerilim filmi izleyenler cinayete, erotik film izleyenler tecavüze meylediyor diye sormak yerine neden insanlar görsel ve işitsel çöküntüye alet oluyor sorusuna cevap aramak lazım. Bunun cevabı da basittir. İzlediği bir karakterin kendisini yönlendirmesine izin veren insan kendisini geliştirmekten de bihaberdir. Geleceğin bize kendisini yetiştirmeyi ve geliştirmeyi başarabilmiş seyircilerle, amacı yönlendirmek veya kışkırtmak olmayan sinema eserlerini getirmesi dileğiyle…
Yayınlanmış hali için: http://www.sinemalife.com.tr/oku.asp?makale_id=480
